Geen categorie SPAT onderzoekt

Online dating: waarom en met welke maatschappelijke gevolgen

We kunnen het niet ontkennen: veel relaties komen tegenwoordig tot stand door middel van online dating. Social media vormen een onderdeel van deze online vorm van dating. We kunnen ons leven niet meer voorstellen zonder social media: social media zijn geïntegreerd in ons sociale leven. Daarnaast worden we vaak genoeg geconfronteerd met het bestaan van datingsites als Parship en Pepper en welbekende datingapps als Tinder en Happn. Maar deze ontwikkeling op het gebied van dating heeft plaatsgevonden doordat de samenleving door de tijd heen zich ook ontwikkelt. Welke ontwikkelingen hebben tot online dating geleid en met welke gevolgen voor ons?

Ontwikkelingen

De samenleving is constant in beweging en ontwikkelt zich continu. In de twintigste eeuw hebben er verschillende sociaal-culturele ontwikkelingen plaatsgevonden, waar we vandaag de dag nog mee te maken hebben (Peters & Scheepers, 2000, p. 11). Hierbij moet je denken aan de culturele revolutie die in de jaren zestig en zeventig heeft plaatsgevonden. We voelden ons toen niet meer gebonden aan normen en waarden en gingen van een burgerlijke leefstijl naar een onburgerlijke leefwijze. Er ontstond als het ware een tegencultuur, waar democratisering, protesten en verschillende bewegingen een grote rol in gingen spelen (Becker, 1997, pp. 390-391). Aan deze kritische houding van de mens is ook het proces van ontzuiling te koppelen. Men ging zich namelijk afstandelijk opstellen ten opzichte van de kerk en het geloof (Peters, Felling & Scheepers, 2000, p. 58). Verder kreeg men steeds meer vrije tijd, werd het opleidingsniveau gemiddeld hoger en werd de verzorgingsstaat uitgebreid (Peters & Scheepers, 2000, p. 21). Naast deze sociaal-culturele ontwikkelingen vond er in de twintigste eeuw langzaam een verandering plaats in de manier waarop een relatie tot stand kwam. Er vond een verschuiving plaats van een relatie die gezien werd als een belangenkwestie, naar een relatie die gezien werd als een gevoelskwestie. Er was niet meer sprake van de dominante invloed van klasse, maar van een relatie die gebaseerd was op liefde en passie. Vervolgens zag men in de eenentwintigste eeuw in dat een relatie een aanvulling moest zijn op het individuele leven en niet als een noodzakelijk goed om te leven diende.

Deze ontwikkelingen hebben allemaal verband met het proces van individualisering. Individualisering wijst erop dat individuen niet meer gebonden zijn aan oude collectiviteiten, maar onderworpen worden aan secundaire instituties met meer vrijheid voor het individu. Dit maakt de netto-vrijheid die individuen ervaren groter. Je kunt ook wel stellen dat individualisering inhoudt dat er van een leven dat al voor je gedefinieerd was, is gegaan naar een door het individu zelf vormgegeven leven (Peters & Schepers, 2000, pp. 32-34). Doordat we meer en meer autoriteit hebben gekregen over ons eigen leven en minder vastgeplakt zitten aan collectieve groepen gaan we allen onze eigen weg. Anders gezegd is er sprake van een maatschappelijke desorganisatie (Peters & Scheepers, 2000, p. 35). Het is lastiger geworden om mensen tegen te komen in je omgeving en dit maakt dat de traditionele manier van daten, door iemand in het dagelijks leven tegen te komen, niet meer zo vanzelfsprekend is.

Tegelijkertijd met deze sociaal-culturele ontwikkelingen en veranderde denkwijze is ons leven zich meer en meer online gaan afspelen. We krijgen constant te maken met de ontwikkeling van nieuwe technologische middelen, waardoor de samenleving langzaamaan wordt gedigitaliseerd. We zijn in aanraking gekomen met social media, ofwel op internet gebaseerde applicaties die in het verlengde liggen van Web 2.0 (Kaplan & Haenlein, 2010, p. 61). We gebruiken deze social media onder andere met het oog op de social presence die social media ons aanbieden. We voelen graag de aanwezigheid van een ander in de virtuele omgeving die social media tot stand brengt (Cheung, Chiu & Lee, 2011, p. 1340). Social media heeft het mogelijk gemaakt dat ons sociale netwerk zich enorm heeft kunnen uitbreiden. Het is zo mogelijk geworden om via social media mensen tegen te komen en met mensen in contact te blijven wanneer je deze eenmaal ontmoet hebt. Ook zijn er in de loop der tijd verschillende datingsites en -apps ontwikkeld. Hierbij kan je denken aan datingsites als Parship, Lexa.nl, Relatieplanet.nl en Pepper. Deze datingsites zijn veelal ook als applicaties beschikbaar. Uit het LoveGeist onderzoek dat door Lexa.nl is uitgevoerd blijkt dat 21 procent van de deelnemers een datingapp heeft gedownload en maar 11 procent van de deelnemers de voorkeur geeft aan een datingsite boven de applicatie. Ook hebben we specifieke datingapps tot onze beschikking gekregen. Voorbeelden hiervan zijn Tinder, Hinge, Happn, Knuz, Badoo en Grindr. We hebben dus beschikking gekregen over vele mogelijkheden tot online dating. Het contact dat we met de buitenwereld hebben, heeft zich zo kunnen verplaatsen naar het internet en dit maakt het bestaan van online mogelijk.

Gevolgen voor de samenleving

Door deze populariteit van online dating voelen we ons minder beperkt tot onze nabije omgeving. We hebben de mogelijkheid gekregen de hele wereld te ontmoeten door het gebruik van social media en online datingmiddelen. Door deze vrijheid zijn we echter ook kritischer geworden. We worden niet meer door belangenkwesties gedwongen een bepaalde relatie aan te gaan, maar hebben allerlei mogelijkheden waar we uit kunnen kiezen. We gaan zo aan de hand van verschillende criteria die we zelf aan een partner stellen naar mogelijke partners kijken. Dit kan er alleen voor gaan zorgen dat we teveel afwegingen gaan maken en zo vergeten ons gevoel te volgen. Deze vrijheid verrijkt echter ook onze kennis van de wereld. We komen in contact met mensen die verder van ons afstaan en komen zo veel meer dan eerst van de wereld te weten. Anders dan vroeger is de kans zelfs groot dat je uiteindelijk met je partner terecht komt op een plek die niet overeenkomt met de plek waar je bent opgegroeid. Je kijk op de wereld wordt zo ineens een stuk rijker.

Desalniettemin geeft deze nieuwe vorm van daten een groter risico op bedrog dan de traditionele manier van daten. Dit bedrog kan verschillende vormen aannemen. Zo kan een persoon er net iets knapper uitziet op zijn of haar foto’s op social media of account. Hierdoor komt de persoon in werkelijkheid niet overeen met je verwachtingen en kan je teleurgesteld zijn wanneer je deze persoon in het echt ontmoet. Maar wie presenteert zichzelf nou niet middels zijn of haar beste foto’s? Het feit blijft dat je wel de persoon bent die je laat zien. Het bedrog  kan namelijk ook een ernstige vorm aannemen. Hierbij moet je denken aan een persoon die compleet anders is dan hij of zij zich online voordoet. Hierbij zijn foto’s of de informatie die mensen over zichzelf geven niet in overeenstemming met de werkelijkheid. Hoe gevaarlijk dit is, hangt af van de bedoeling van deze persoon. De persoon kan namelijk puur uit onzekerheid verkeerde informatie verschaffen. Dit is in principe niet gevaarlijk, maar de persoon kan ook een ander gezicht aannemen omdat hij of zij op bepaalde zaken uit is. De persoon kan uit zijn op geld of een bepaalde vorm van aandacht. Er is in dit geval sprake van oplichting, waar we voor moeten uitkijken. Het programma Catfish op MTV laat deze enge kant van online dating aan ons zien.

De samenloop van verschillende ontwikkelingen hebben er dus voor gezorgd dat we op een andere manier mensen zijn gaan tegenkomen. Ons leven is zich meer op het individu gaan richten en heeft zich in grote mate verplaatst naar het internet. De traditionele vorm van dating is zo langzaamaan veranderd in online dating. Deze nieuwe vorm van dating geeft een enorme vrijheid aan de mens en maakt dat de wereld opeens een stuk groter wordt. Maar we zijn ook eerder geneigd meer over onze keuze voor een partner te gaan nadenken, omdat er toch genoeg keuze is. Bovendien kunnen we voor de gek gehouden worden zoals het programma Catfish laat zien.