Mozart effect
SPAT interviewt

Het Nieuwe-Mozart Effect: een leerzame theatervoorstelling

Het Nieuwe Mozart-effect: de naam laat al enigszins wat aan de verbeelding over. Het is de naam van een interactieve voorstelling, gecreëerd door Merel Vercammen in samenwerking met Elizabeth Jaxon over het vraagstuk: word je slimmer van het luisteren naar klassieke muziek? Ik stelde hen er wat vragen over met betrekking tot de nieuwe voorstelling. Merel en Elizabeth zijn erg geïnteresseerd in de wetenschap. Beiden hebben enkele bètavakken gevolgd, waarna hun interesse voor dit specifieke spanningsveld is ontstaan.

Jullie voorstelling heet het Nieuwe Mozart Effect. Wat houdt dit in en hoe bewerkstelligen jullie dit in de voorstelling?
Het “Mozarteffect” is een populaire term die verwijst naar een Amerikaans onderzoek uit 1993, waarin de suggestie werd gewekt dat je slimmer kunt worden door naar composities van W.A. Mozart te luisteren. Dit onderzoek is inmiddels achterhaald – je kunt inderdaad tijdelijk beter (cognitief) gaan presteren door naar muziek te luisteren, maar dit blijkt niet specifiek afhankelijk te zijn van de componist. In onze voorstelling gaan we aan de slag met een theorie uit het meest recente onderzoek. Deze nieuwe theorie suggereert dat je naar muziek moet luisteren die bij je eigen gemoedstoestand past om net even iets beter te kunnen presteren.

1

Waar komt jullie interesse in de combinatie tussen muziek en wetenschap vandaan?

Wij hebben allebei naast onze opleiding aan het conservatorium een grote interesse in de wetenschap gehad; Elizabeth heeft enkele vakken natuurkunde gevolgd en Merel heeft wiskunde en muziekcognitie (MSc in Music, Mind and Brain) gestudeerd. Bij deze laatste studie, die Merel in Londen volgde, kwam ook een gastcollege voorbij over de nieuwste studies naar het “Mozarteffect”. Toen was het idee voor een voorstelling over dit onderwerp al snel geboren! We hebben het concept samen ontwikkeld vanuit onze interesse in beide onderwerpen en hopen met dit project ons enthousiasme voor klassieke muziek over te kunnen dragen op mensen met een wetenschappelijke interesse, en ook andersom.

2
Neurologisch onderzoek is een relatief jonge discipline. Desondanks is het zeer nuttig gebleken op het gebied van onderzoek naar emoties en invloeden op de hersenen van buitenaf. Hoe zien jullie de ontwikkelingen voor je binnen deze discipline? Voegt het vooral informatie toe of spreekt het de eerder verkregen informatie tegen?

Neurologisch onderzoek is bijzonder interessant en zal ons in de toekomst ontzettend veel gaan leren. Op dit moment is het echter vaak een aanvulling op cognitieve onderzoeken, omdat we eigenlijk nog heel weinig weten over de precieze werking van het brein en de interpretatie van scangegevens. Zo kunnen we iemands intelligentie vrij eenvoudig en redelijk nauwkeurig meten met een IQ-test, maar zie er maar eens achter te komen hoe slim iemand precies is door naar zijn/haar MRI-scan te kijken!

Jullie baseren de voorstelling voornamelijk op de resultaten van een onderzoek die stelt dat je slimmer wordt van muziek mits je muziek luistert die bij je stemming past. Bij SPAT heeft redacteur Eelke de Gier hier ook over geschreven en stelt verder dat het bespelen van een muziekinstrument naast dit effect ook positieve gevolgen heeft voor de ontwikkeling van je brein. Is jullie focus op de emoties met de intentie de interactie met het publiek aan te gaan of heeft dit een andere reden?

We gaan tijdens de voorstelling ook kort even in op de grote voordelen van het leren bespelen van een instrument. Maar aangezien je de effecten daarvan pas op lange termijn ziet en wij het juist leuk vonden om tijdens de voorstelling al een effect te laten zien, focussen we op het effect van het luisteren naar bepaalde muziek. Bovendien hebben onze bezoekers daar in het dagelijks leven meteen al profijt van!

3
Als wetenschapper en uitvoerend musicus, hoe ervaren jullie zelf het spanningsveld tussen je brein en de muziek? Kunnen jullie uit ervaring spreken dat je de positieve effecten hebt ondervonden?

Het is lastig te zeggen of onze schoolprestaties misschien minder waren geweest als we geen muziekinstrument hadden leren bespelen – dat is slechts achteraf speculeren. Wel merken wij allebei dat we meestal automatisch muziek opzetten die ook past bij onze gemoedstoestand; als je droevig bent, voelt het niet prettig om heel vrolijke, drukke muziek op te zetten. Merel: “Als ik vroeger voor een tentamen moest leren, vond ik het heel lastig om tijdens het leren muziek op te hebben staan, omdat ik dan meer op de muziek ging letten dan op de lesstof. Maar ik luisterde wel vaak even naar muziek voordat ik begon met leren, om de juiste soort concentratie te kunnen krijgen. Op die manier paste ik dus onbewust al de theorie uit dit onderzoek toe.”

Is het Mozart-effect alleen weggelegd voor klassieke muziek, of denken jullie dat er een enigszins soortgelijk concept bestaat in de lichte muziek?

Er zijn vele onderzoeken die voordelen van specifiek klassieke muziek suggereren. Daar gaan we tijdens de voorstelling ook kort even op in. Maar de theorie dat je prestaties kunnen verbeteren door te luisteren naar muziek die past bij je eigen gemoedstoestand is niet per se aan klassieke muziek gebonden.

4
Wat is jullie uiteindelijke insteek met deze voorstelling? Ik kan me zo voorstellen dat het een hele interessante introductie is in de meer neurologische aspecten van muziek, maar misschien trekt het ook een breder geïnteresseerd publiek. Wat is jullie visie hier op?

Ons doel is deels om met de voorstelling mensen die geïnteresseerd zijn in klassieke muziek warm te maken voor de wetenschappelijke achtergronden van muziek, maar ook andersom: we willen graag nieuw/jong publiek interesseren voor klassieke muziek door onze wetenschappelijke insteek.

 

Win kaartjes voor een verrassende productie door violiste Merel Vercammen en harpiste Elizabeth Jaxon op 28 mei bij Splendor in Amsterdam! Hierbij komen wetenschap en klassieke muziek samen, en onderzoeken zij samen met het publiek de vraag: ‘word je slimmer van het luisteren naar muziek?’. Met behulp van een speciaal ontwikkelde app speelt het publiek live voor proefkonijn! Iedereen mag meedoen met de actie! Like het bericht op  Facebook. Op 26 mei krijgen de winnaars bericht via een PM. Like onze pagina om ons te blijven volgen. Meer informatie over de productie? Klik hier