grondwet
Cultuur

VERKIEZINGEN 2017: Stem op basis van de grondwet

De strijd om één van de honderdvijftig zetels in de Tweede Kamer te bemachtigen is al enkele maanden aan de gang en komt overmorgen, woensdag 15 maart, tot een eind. Politici proberen nu nog met man en macht de zwevende kiezers zover te krijgen om op hun partij te stemmen – en doen daarbij allerlei beloftes. De Nederlandse Orde van Advocaten nam de verkiezingsprogramma’s van dertien partijen door en toetste die aan de Nederlandse Grondwet. De uitkomst van het onderzoek is schrikbarend.

Uit de conclusie van de onderzoekscommissie blijkt dat veertig procent van de onderzochte beleidsplannen tegen onze grondrechten in gaan. Dat is behoorlijk wat, als je nagaat dat de Nederlandse Grondwet ervoor moet zorgen dat onze grondrechten gewaarborgd zijn. In die wet staat bijvoorbeeld ons recht op vrijheid van meningsuiting, vrijheid van geloof en de gelijke behandeling. Stuk voor stuk belangrijke waarden in de Nederlandse samenleving.

Het onderzoek

De commissie analyseerde programma’s van het CDA, ChristenUnie, Denk, D66, GroenLinks, 50Plus, PvdA, PvdD, PVV, SGP, SP, VNL en VVD. Bij die toetsing van de plannen is rekening gehouden met de criteria of ze zich aan de geldende regels houden, de fundamentele rechten en vrijheden van alle burgers waarborgen en de onafhankelijke rechter in standhouden. De programmapunten die het slechtst scoren, en in strijd zijn met de Nederlandse rechtsstaat, zijn rood gemarkeerd. Het beleid dat een gele beoordeling kreeg kan een bedreiging vormen, en bij de groene categorie is die dreiging nihil.

(Nederlandse Orde van Advocaten, 2017)

Het valt meteen op dat de “rechtse” partijen het slechtst naar voren komen uit het onderzoek. De VVD, de partij die momenteel de meeste zetels heeft, wil in de komende regeerperiode de nationaliteit van Nederlandse burgers intrekken die zich aansluiten bij een terroristische organisatie. Een logische reactie op het aanhoudende terreur in het Midden-Oosten en de aanslagen in steden als Berlijn en Parijs. Het “stateloos” maken van mensen is echter tegen internationale mensenrechten.

VNL gaat nog een stapje verder. De partij, die pas sinds 2014 in de Tweede Kamer zit na het afscheiden van de PVV, wil voormalig jihadisten een onafhankelijke rechter ontnemen en ervoor zorgen dat zij niet mogen terugkeren naar Nederland. Daarnaast pleit de partij voor een zogenaamd “puntenpaspoort” voor mensen met een dubbele nationaliteit. Als die mensen te veel punten missen, verliezen ze hun Nederlanderschap. Dit plan is in strijd met de gelijke behandeling en duidt op discriminatie. Deze nieuwere fractie sluit af met verbod op buitenlandse financiering van moskeeën – waar het CDA het mee eens is. Het CDA voegt aan dat embargo alle islamitische organisaties toe. Beide partijen stevenen daardoor af op ongelijkheid en wijken af van de godsdienstvrijheid.

De leden van de SGP zijn het daar blijkbaar mee eens, want ze stellen voor dat hun christelijke waarden bovengeschikt moeten zijn aan waarden van andere godsdiensten en niet-gelovigen. In het bijzonder noemen ze zelfs dat islamitische feestdagen niet officieel mogen worden en gebedsoproepen uit moskeeën moeten worden tegengegaan. Ruimte voor andersdenkenden is er bij de gereformeerden niet. Dat ze niet erg vooruitstrevend zijn komt ook terug in hun punt om abortus geheel te verbieden. De feministische golven uit de twintigste eeuw worden daarmee tenietgedaan.

De PVV gaat aan kop en al haar punten zijn ingedeeld in de rode categorie. Het is niet mijn bedoeling om zoals de media bovenop deze partij te duiken en Geert Wilders in een verdomhoekje te plaatsen, maar hun standpunten liegen er niet om. Ten eerste wil de partij geen asielzoekers en migranten uit islamitische landen toelaten. Mensen die uit nood zijn gevlucht en in Nederland een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd hebben, moeten die weer inleveren. Dit gaat tegen het VN-Vluchtelingenverdrag in en is discriminerend. Deze discriminatie jegens moslims gaat verder met het verbod op het dragen van een hoofddoek in het openbaar. Ook moeten islamitische scholen sluiten, moet de koran verboden worden en extremistische moslims preventief achter de tralies komen. Voor het koranverbod kreeg de partij van de onderzoekscommissie een sterretje, gezien dit ook nog eens tegen de vrijheid van meningsuiting is waar de PVV zelf voorpleit. In de plannen van de partij blijft het christendom of andere geloven onbesproken. Haar laatste standpunt, waarin de partij onderscheid maakt tussen criminelen met een dubbele nationaliteit en een enkele nationaliteit, is in strijd met het legaliteitsbeginsel. Veroordeelden en verdachten in de eerste groep wordt het Nederlanderschap ontnomen en worden uitgezet.

Toetsingsverbod

Toen de trias politica werd geïntroduceerd was het de bedoeling dat er scheiding tussen de wetgevende, rechtsprekende en uitvoerende macht ontstond. In dit principe worden de drie schakels de grondrechten van de burgers beschermd, alleen is dit in Nederland niet helemaal waar. De regering mag namelijk wetten accepteren die in strijd zijn met de Grondwet en onze fundamentele rechten, zonder de controle van de onafhankelijke rechters. Dit staat bekend als het “toetsingsverbod” en stelt de politici vrij om wetten te accepteren zonder daadwerkelijke scheiding.

Wouter Veraart, voorzitter van de onderzoekscommissie, reageert geschokt op de uitkomst van het onderzoek: “Een zorgwekkende ontwikkeling in een turbulente tijd, waarin ook onze vrije samenleving ter discussie staat”. Hij doelt daarmee op het opkomende populisme, terugkerende nationalisme en zorgwekkende racisme dat wordt aangehaald door de politiek en de media. Deze trends zijn in combinatie met werkloosheid, ontevredenheid van het volk en discriminatie gevaarlijk. In de geschiedenis zijn oorlogen ontstaan door samenhang tussen dergelijke ontwikkelingen.

In het onderzoek worden niet alleen de negatieve standpunten benoemd. De Nederlandse Orde van Advocaten merkt op dat meer partijen zich hard maken om discriminatie tegen te gaan. Kwetsbare groepen en onze grondrechten worden beschermd door plannen die met groen zijn beoordeeld.

Het lijken vaak loze beloften die de partijen de wereld inslingeren, maar met het toetsingsverbod kunnen onze grondrechten wel degelijk in verval raken. Bedenk daarom goed wat je belangrijk vindt en dat jouw rechten, en die van anderen, niet vanzelfsprekend zijn. Voor je het weet zitten we in een soortgelijke situatie als de Verenigde Staten met een Trump aan het stuur. Denk ook aan anderen, luister naar je hart en stem overmorgen bewust!