SPAT onderzoekt

To flakka or not to flakka?

In Amerika duiken wel vaker nieuwe drugs op, maar de drug flakka slaat toch wel alles. Nu staan de Verenigde Staten niet bepaald bekend om hun milde drugsbeleid, toch is deze drug volop verkrijgbaar en is het een heuse hype geworden. “In Amerika kun je krankzinnigheid kopen voor nog geen vijf dollar,” meldde misdaadjournalist Alberto Stegeman. Hij deed voor zijn programma Undercover in Nederland onderzoek naar de gevolgen van de drug en kwam daardoor in contact met dealers van flakka.

Nieuwe, experimentele drugs vinden wel vaker hun weg in de markt – en toch wordt flakka bestempeld als ‘heftigste drug’ van dit moment. Op het internet verschenen filmpjes van gebruikers die naakt over straat rennen, als kip zonder kop drukke wegen oversteken en zichzelf door winkelruiten werpen. De werkzame stoffen zorgen ervoor dat de gebruiker gaat hallucineren, paranoïde wordt en zelfs woedeaanvallen krijgt. De drug is daarom in de volksmond vooral bekend als ‘zombiedrug’.

Alpha-pyrrolidinopentiophenone

De officiële naam van de ‘zombiedrug’ flakka is alpha-pyrrolidinopentiophenone – en wordt veelal afgekort tot alpha-PVP. Dit is een synthetische drug die veel overeenkomsten heeft met speed en cocaïne. Mocht je net als ik niet zo bekend zijn met deze geestverruimende middelen, dan zal een synthetische drug je niet zo veel zeggen. Kortgezegd bestaan er twee soorten drugs: plantaardig en ontworpen. De plantaardig drugs groeien gewoon in de natuur, maar de ontworpen – of synthetische drugs worden gemaakt. Door de ontwikkeling in de chemie worden de werkzame stoffen uit plantaardige drugs gehaald of nagemaakt, en die stoppen ze in de designer drugs. Je lichaam maakt geen onderscheid op de uitwerking van beide soorten: het doet immers hetzelfde. Echter bevatten ontworpen varianten veel meer werkzame stoffen die de effecten versterken en schadelijk voor je zijn (Trimbos-Instituut, 2013).

Flakka bevat de werkzame stof cathinon die afkomstig is uit bladeren van de qat plant. In China wordt cathinon op grote schaal uit het blad gehaald en daardoor is het relatief goedkoop. Vooral in de Amerikaanse staat Florida is het middel erg populair. Het zorgt net als speed voor een opwekkend effect. Gebruikers zijn eerst vrolijk en denken dat ze de hele wereld aankunnen. Net als cocaïne wekt het het gevoel van zelfvertrouwen aan – en dat, in combinatie met de paranoia, is gevaarlijk. Het menselijk brein let daardoor minder op bedreigingen. Gebruikers rennen het verkeer in, klimmen in bomen, denken achtervolgd te worden en gedragen zich compleet krankzinnig. Ambulanceartsen in Amerika hebben te maken gehad met gevallen waarvan de ogen wegdraaiden, hun lichamen wild trilden en die hevig brulden en gromden. Ze zouden zo kunnen figuren als zombie in The Walking Dead.

Gevaar

Ondanks alle waarschuwing op internet, uit de media en van deskundigen is de hype rondom flakka nog altijd niet over. Doordat het middel zo goedkoop is en gelijkenissen heeft met bekendere synthetische drugs is het spul aantrekkelijk. Het is verkrijgbaar als pil, waardoor het geslikt kan worden, maar het is ook op de markt beschikbaar in poedervorm, zodat het gesnoven, geïnjecteerd en met een e-sigaret geïnhaleerd kan worden. Door het spul te injecteren wordt al snel een overdosis toegediend. Het ruwe spul lijkt erg op badzout.

Het effect begint met een euforische status en slaat daarna om in angst- en woedeaanvallen. De hartslag en bloeddruk van de gebruiker zijn verhoogd. De lichaamstemperatuur stijgt. De ademhaling versneld. De werking kan permanente schade aanrichten aan de nieren. De symptomen houden langer dan een dag aan en in de maanden na gebruik kan je je depressief voelen. Gek genoeg is de chemische reactie in het lichaam niet eens het gevaarlijkst, maar het verliezen van de controle.

Zombies in ons kikkerlandje

We hoeven ons niet druk te maken dat Utrecht Centraal ineens onderlopen is door paranoïde, schuimbekkende drugsgebruikers die van het ene perron naar het andere rennen. In Nederland is nog maar één melding gedaan van de drug bij de politie – en dat pas na het onderzoek van Alberto Stegeman. Hij vond het middel bij een dealer uit Nijmegen. Of Stegeman de eerst klant was van de Nijmegenaar is onbekend. In feite was de man niet in overtreding, omdat de drug nog niet illegaal is. In Nederland is een middel pas illegaal wanneer het is opgenomen in de Opiumwet. Synthetische drugs ontwikkelen zich veel sneller dan dat deze lijst is aangepast. De verwachting is dat de ‘zombiedrug’ pas in april wordt toegevoegd bij andere verboden middelen.

Moet je het tot die tijd uitproberen? Nee, zeker niet. Als zelfs de redactie van Spuiten en Slikken het gebruik afraadt, dan is het foute boel. Als je zo graag het leven van een zombie wil ervaren, verkleed je dan met een Halloween feestje en kijk de rest van het jaar lekker naar The Walking Dead. De gevaren voor jou en de omgeving zijn veel groter dan de beleving.