SPAT onderzoekt

Is seks het nieuwe preuts?

Tijdens de thema-avond “Tussen preuts en porno” in het Groninger forum hekelde Kim Holland de preutsheid in de hedendaagse samenleving. “Nu hebben we alleen nog spuiten en slikken. Vroeger hadden we veel meer, en veel ruigere, seksuele programma’s op televisie” aldus de pornoster. Op deze avond kwam in verschillende debatten het thema “preutsheid in Nederland” naar voren. Want, hoe preuts is Nederland nou echt? Je zou toch verwachten dat na de seksuele revolutie van de jaren zestig, en met de huidige technologie, we wat makkelijker over seks praten?

Seksueel gezond

Wanneer ik in het buitenland op vakantie ben, wordt er wel eens aan mij gevraagd waar ik vandaan kom. Wanneer ik dan antwoord met “The Netherlands” beginnen de mensen te grijnzen. “Ah, Amsterdam. Weed and sex. I love that” zeggen ze dan. Blijkbaar associëren mensen buiten Nederland ons bescheiden kikkerlandje met drugs en seks. Eigenlijk is dat best gek, aangezien wij het gezondste land ter wereld zijn – in seksueel opzicht dan.

In Nederland zijn namelijk erg weinig tienerzwangerschappen en abortussen. Daarnaast zijn we ook redelijk verdraagzaam jegens mensen met een verschillende voorkeur. Deze seksuele “gezondheid” wordt vaak gelinkt aan de goede seksuele voorlichting. Ik kan me inderdaad nog herinneren dat we bij een biologieles een condoom om een dildo moesten doen. Hartstikke hilarisch, vooral als je nog maar 13 bent en nog hutten bouwt en modder eet in je vrije tijd. Maar waarom horen we dan vanuit de media dat Nederland “preuts” is en worden er discussies over deze preutsheid georganiseerd rondom het boekenweekthema “de verboden vrucht?”.

Nieuwe preutsheid

Dat komt omdat Nederland niet meer “preuts” is in de breedste zin van het woord. We zijn niet meer “overdreven kuis”, zoals het preutsheid gedefinieerd wordt in de Van Dale. Allesbehalve dat: op televisie lijken we meer naakt te zien dan ooit. Seksueel getinte programma’s zoals Temptation Island scoren. Zelfs Boer zoekt Vrouw wordt gelinkt aan seksueel getinte televisie.

Volgens Laan en Van Lunsen, auteurs van Seks, een leven lang leren is er sprake van een “nieuwe preutsheid” in Nederland.  “Seks komt zo vaak negatief in het nieuws dat er een nieuwe angst ontstaat voor intimiteit en aanraking. Een gezonde ontwikkeling is juist gebaseerd op openheid en gelijkwaardigheid”, aldus de auteurs van het boek.

We zijn dus opener geworden op seksueel gebied, maar ook voorzichtiger. Volgens SCP-directeur Kim Putters komt dit vooral door sociale media. Omdat iedereen alles met iedereen deelt, lijkt het vanzelfsprekend dat we ook op sociale media open zijn over seks. Maar hier hebben we, vooral de laatste jaren, ook negatieve gevolgen van ervaren. Van wraakporno en naaktfoto’s, tot seksuele hobby’s die leiden tot het ontslag (bijvoorbeeld bijklussen als SM-meesters naast je baan bij een bank). De negatieve gevolgen van seksualiteit op internet maken we maar al te vaak mee.

Social media en preutsheid

Ook uit onderzoek blijkt dat we in Nederland nog steeds best wel preuts zijn. Vrouwen zijn bijvoorbeeld preutser dan mannen en jongeren lijken weer preutser dan ouderen. Deze preutsheid lijkt een logische reactie op de toename van seks op sociale media en televisie. Jongeren worden al op zeer jonge leeftijd geconfronteerd met seks en het is de taak van de ouders om ze hierover te onderwijzen. Het lijkt daarom vanzelfsprekend dat je als ouder tegen je 13-jarige zoon zegt “dat het niet helemaal gebruikelijk is dat je open en bloot seks hebt op televisie zoals in Temptation Island” of tegen je 14-jarige dochter “dat ze geen naaktfoto’s naar haar vriendje moet sturen want die verspreiden zich zo via het internet”.

Hier komt weer de ”nieuwe preutsheid” naar voren. Door de negatieve ervaringen die we ervaren met seks op sociale media, zijn we voorzichtiger geworden. Er is dus sprake van een tegenstelling in de maatschappij. Enerzijds zijn we minder preuts, omdat er veel meer seks te zien is op sociale media en televisie. Anderzijds zijn we hierdoor juist meer preuts geworden, omdat we ook vaak de negatieve kanten van seks op sociale media en televisie ervaren. Dat sociale media hierin een belangrijke rol spelen, blijkt ook uit onderzoek van kenniscentrum seksualiteit Rutgers.

Enigszins preuts

We moeten daarom ook oppassen dat deze “nieuwe preutsheid” niet de overhand krijgt. Daarom is het belangrijk om bij seksuele voorlichting niet alleen te wijzen op alle gevaren van seks op zich en seks op het internet, maar daarbij ook te benadrukken dat seks wel fijn kan zijn. Met preutsheid is niks mis; iedereen is vrij om zich te gedragen zoals hij of zij wil. Met in sommige gevallen onnodige bangmakerij, zoals de vaak extreme maar weinig voorkomende verspreiding van seks via sociale media, is daarentegen veel mis.

Is seks nu wat preutsheid vroeger was? Waar vroeger preutsheid een van de kernwaarden van een gezonde maatschappij was, lijkt seksuele moraal nu de samenleving te bepalen. Dit is natuurlijk goed, we leven in een tijd waar we – eindelijk – open en tolerant zijn. En laten we dit ook zo houden, dat is namelijk een voorwaarde voor een echt gezonde, maar ook gelukkigere samenleving.