SPAT onderzoekt

Forever young: hoe Proxofim veroudering terugdraait

Maak je niet meer druk over ouder worden: verouderingsbioloog Peter de Keizer heeft de oplossing om de aftakeling van je lichaam tegen te gaan. Hij doet al jaren onderzoek voor de Moleculaire Genetica afdeling van het Erasmus MC in Rotterdam naar zieke, zwakke en oude cellen in ons lichaam. Tijdens dat onderzoek kwam hij tot de ontdekking dat je helemaal geen rimpels, een kale kop of uitgeblust lijf hoeft te hebben. De cellen die dat veroorzaken, kunnen worden afgebroken.

De levensverwachting van de mens is de afgelopen decennia exponentieel gestegen. Vanaf de jaren 50 daalde de kindersterfte en steeg de kwaliteit van de medische sector. Niet zo gek ook, dat de levensverwachting van een vrouw in Nederland in 2016 op 83,3 jaar lag en voor een man op 80 jaar. “Wat oud,” denk je misschien – helemaal als je bedenkt dat tijdens het instellen van de AOW-regeling de meeste mensen na hun pensionering nog maar een paar jaar te leven hadden. Inmiddels tikt het aantal bejaarden dat de leeftijdsgrens van 100 jaar bereikt aardig aan, en staan vitale ouderen volop actief in het leven. Met de ontdekking van De Keizer kunnen ze daar nog wat jaren bij optellen.

Tijdens het onderzoek werd de stof Proxofim gebruikt, dat kleine eiwitten bevat en makkelijk kan doordringen in onherstelbare cellen. Gezonde cellen delen zichzelf steeds op, maar naar mate je ouder wordt, neemt het aantal gezonde cellen af. Daardoor vernieuwd je lichaam zich niet en treden ouderdomskwalen in. De eiwitten in Proxofim breken deze cellen af, waardoor ze verdwijnen uit je lichaam en er ruimte ontstaat voor de vorming van nieuw weefsel. Daardoor wordt het ouderwordingsproces tegengegaan en kun je je lichaam verjongen.

Of Mice and Men

Proxofim werd op twee muizen getest – allebei even oud en ze verkeerden in dezelfde situatie. Net als bij een mens worden deze dieren op latere leeftijd langzamer, kromt hun rug en zijn ze niet langer actief. Bij de ene muis werd Proxofim toegediend en bij de andere muis helemaal niets. Al snel bleek dat de muis die het middel kreeg, niet langer stil in de hoek van zijn kooi zat. Hij begon actief door zijn hok te lopen, sprong weer in het looprad en klom nieuwsgierig tegen de glazen rand op. Een opzienbarend  verschil met zijn soortgenoot, die nog altijd weinig teken van leven vertoonde. Later ontdekte De Keizer dat de kalende plekken van de muis ineens weer bezaaid waren met haren en de gebogen rug van het dier minder krom was. Het verjongingstraject lijkt daarmee te zijn ingezet.

Omgerekend naar mensenjaren werden sommige muizen ineens 130 tot 140 jaar oud. Een stuk ouder dan die levensverwachting van de Nederlandse man en vrouw in 2016. De Keizer benadrukt dat het onderzoek voornamelijk is bedoeld om zieke cellen af te breken. Dit biedt wellicht perspectief voor uitbehandelde vormen van kanker en andere ziekten. De kans op ouderdomsziekten als diabetes of een hoge bloeddruk neemt af.

Vol = vol?

Moeten we willen dat het leven voor eeuwig doorgaat? Het wondermiddel Proxofim mag dan nog in de kinderschoenen staan en het onderzoek richt zich voornamelijk op het ‘gezonder oud laten worden’ van de mens, maar het leven kan ermee gerekt worden. Momenteel bestaat de wereldbevolking uit 7,5 miljard personen. Het is de verwachting dat dit aantal in 2050 stijgt naar 10 miljard mensen. Je zou kunnen zeggen dat de wereld zonder het uitmelken van onze levensjaren al vol genoeg is. Door automatisering staan banen op de tocht, de komst van robots zal veel mensen werkloos op straat zetten en het milieu zal, door meer mensen met een hoge levensverwachting, nog zwaarder worden belast.

Of Proxofim bijdraagt aan de populatiegroei, is nog maar de vraag. Het testen van dit wondermiddel gaat nu verder op muizen en het zal sporadisch bij terminale patiënten worden toegediend – de andere bijwerkingen zijn nog niet bekend. Dus voor iedereen die beginnende inhammen in zijn haarlijn krijgt of de eerste kraaienpootjes rond zijn ogen ziet ontstaan: heb geduld. Voorlopig moet je die antirimpelcrème blijven smeren.