SPAT onderzoekt

Taste the waste: uiteten tegen voedselverspilling

We zijn ons anno 2017 een stuk bewuster van onze voedselconsumptie. Behalve mijn keuze enkel Tony Chocolonely chocolade te kopen, werd ik door de opening van restaurant Instock ook getriggerd me te verdiepen in de wereld van voedselverspilling. Het ene na het andere initiatief wordt de grond uitgestampt om deze verspilling tegen te gaan. Waarom is het eigenlijk belangrijk dat we ons hier zo mee bezig houden?

Volgens een rapport van Voedselbanken.nl, onder andere gebaseerd op verschillende Food & Biobased onderzoeken vanuit de Universiteit Wageningen, verspillen we in Nederland ongeveer 2,6 miljard euro aan voedsel per jaar. Dat staat gelijk aan zo’n 50 kilo voedsel per persoon per jaar. Dit betekent dat de consument gezien kan worden als de grootste verspiller van voedsel. Toch wordt deze groep volgens Instock met 42% op de voet gevolgd door de producent, die verantwoordelijk zou zijn voor 39% van het verspilde voedsel. Door de producent wordt, behalve door oogstverliezen of overschotten, ook een hoop producten weggegooid voor ze de supermarkt überhaupt ooit hebben bereikt. Het gaat hier om producten die er niet mooi genoeg uitzien omdat ze een afwijkend uiterlijk hebben. De overige 19% betreft verspilling in de horeca (14%) en supermarkten (5%). De doelstelling van de Nederlandse overheid om tussen 2009 en 2015 de voedselverspilling in ons land met 20% te reduceren, is bij lange na niet gehaald.

Meten is weten en andere huis, tuin en keukentips
Om deze doelstelling alsnog te kunnen halen, zou behalve betere informatie omtrent de werkelijke houdbaarheidsdata van producten ook de optie om porties beter per benodigde hoeveelheid afgewogen te kunnen kopen de consument kunnen helpen. Verpakkingsvrije winkel Bag & Buy in Utrecht was zo’n initiatief. Helaas heeft de winkel door te weinig enthousiasme zijn deuren moeten sluiten. Twee succesvollere initiatieven zijn de op maat gemaakte maaltijdboxen van Hello Fresh en Bilder & de Clercq.
Naast deze maaltijdboxen zijn er nog een hoop andere manieren waarop je zelf thuis bewuster met voedsel kunt omgaan. De slogan “meten is weten” blijft in ieder geval geen gek levensmotto. Een speciale maatbeker of handige spaghettimeter is nog niet eens zo’n heel slecht idee om in huis te halen. Ook zonder deze hulpmiddelen kun je je steentje bijdragen. Een andere voor de hand liggende tip is het maken van een boodschappenlijstje. Dit zou er voor zorgen dat je minder impulsaankopen doet en automatisch ook minder eten zult verspillen.

Kromme groente letterlijk en figuurlijk op de kaart

Nu we weten dat een derde van de voedselproductie wordt verspild, is het tijd voor actie. Initiatieven als Kromkrommer en Potjemet komen met producten als soepen en jam om ook kromme groente een nieuw leven in te blazen. Andere creatieve oplossingen zijn bijvoorbeeld bedacht door restaurants Instock en Robin Food, waar ik bij beide, uiteraard volledig uit naam van de wetenschap, een avondje heb gespendeerd.

Zo werken de drie vestigingen van het hippe Instock samen met zo’n 80 plaatselijke Albert Heijns. Hier halen zij onder andere groente en fruit met een schoonheidsfoutje of brood dat een dagje oud is op. Elke week worden er op creatieve wijze een menu bereid op basis van de beschikbare producten. Daarnaast maakt de vernieuwende restaurantketen in samenwerking met Brouwerij Troost haar eigen pieperbier van geredde aardappels en granola van overgebleven bierbostel. Ook publiceerde Instock het kookboek Instock Cooking met hierin uitleg over acht verschillende conserveringstechnieken om verschillende producten een tweede leven te bieden. Zo leert het boek je bijvoorbeeld producten te fermenteren, drogen en roken en voedsel dat op het eerste gezicht niet meer eetbaar lijkt, toch nog te bereiden.

Behalve restaurant Instock heeft ook het Robin Food Kollektief haar eigen ideeën over het verminderen van voedselverspilling. Groot of heel luxe is het restaurantje niet, bijzonder is het wel. Elke woensdagavond wordt er het Guerilla Kitchen food waste feast georganiseerd. Voedsel dat niet meer in de winkels wordt verkocht, wordt door vrijwilligers opgehaald en bereid tot een drie gangen menu. Zijn dat die avond tien kisten vol pompoenen? Dan bestaat het menu waarschijnlijk uit soep, lasagne, frietjes, mousse en zelfs een brownie, allen gemaakt van pompoen. De kosten? Die bepaal je zelf. Al het gedoneerde geld gaat naar het goede doel. Welk doel dat is, verschilt per week. Daarnaast staan er in de smalle hal kisten met verschillende soorten groente, fruit en ander voedsel dat je na afloop gratis mee kan nemen. Denk aan doosjes met frambozen, waarin al net een paar beschimmelde zitten, maar waarvan het overgrote deel nog prima te eten is. Zonde om weg te gooien toch? Het leverde mij in ieder geval nog een volle pan aspergesoep op voor de volgende avond.

Of we voortaan nu alleen nog maar pieperbier moeten drinken en soep en jam van kromme groente moeten eten? Nee, maar beseffen dat die courgette met een deukje het net zo goed zal doen in je avondmaal, is nooit erg. We blijven als consument de grootste verspiller, en dat stukje extra bewustwording kan absoluut geen kwaad. Bovendien heb ik zelden zo lekker gegeten als bij Instock, alleen daarom is het al meer dan de moeite waard het restaurant te bezoeken.