SPAT vindt

Mag ik mijzelf voortplanten?

Een kind op de wereld zetten, wil je dat wel? Is deze verderfelijke wereld goed voor een kind? Kan je het de aarde aandoen om bij te dragen aan het probleem van overbevolking? Is het juist om je gestoorde genen door te geven? Dit zijn Vragen met een hoofdletter V. Mijn eierstokken klapperen nog niet, maar ik worstel met dergelijke kwesties. Mag ik mijzelf voortplanten? En wil ik dat wel?

Wanneer je mensen in je omgeving vraagt of ze bij het kiezen voor een kind nadachten over de schadelijke gevolgen voor het kind en de wereld, zeggen ze meestal nee. Het is alsof kinderen krijgen gewoon bij het leven hoort. Kinderen krijgen valt binnen de privésfeer. Maar dat zegt niet dat het geen morele en maatschappelijke verantwoordelijkheden meebrengt. Op 7 juni organiseerde het Utrechtse collectief WATT een debat dat draaide om de vraag ‘Mag ik mijzelf voortplanten?’ Hierin kwam naar voren dat er op de discussie over kinderen krijgen een taboe heerst. Het onderwerp raakt mensen omdat het zo dichtbij komt. Hoe vind je je weg in dit mijnenveld?

Kiezen voor kinderen

Kinderen krijgen is iets persoonlijks. Je nageslacht vormt een deel van je identiteit en van je nalatenschap op aarde. Voor vele mensen is dit bijzonder waardevol. Het verlangen naar een eigen kind is intens. Kinderen brengen mensen gelukgevoelens die ze anders niet ervaren. Bij een tweede of derde kind stijgt het geluksgevoel van ouders echter niet. Maar zegt dit dat we dan maar moeten stoppen bij één kind? Want dat zou ‘beter voor de aarde’ zijn? Op welke wijze kunnen we met dergelijke dilemma’s omgaan?

Het antwoord is simpel: iedereen moet voor zichzelf kunnen beslissen of hij of zij een kind wil. Je hebt het recht om je voort te planten. Kinderen krijgen is een persoonlijke beslissing. Wie ben jij of ik om anderen te veroordelen of te vertellen wat ze moeten doen? Wel valt er wat voor te zeggen om beleidsmatig te beperken dat mensen die nauwelijks voor zichzelf kunnen zorgen, zich voorplanten. Denk hierbij aan het tijdelijk verstrekken van anticonceptie aan verslaafde vrouwen en extra ondersteuning voor mensen met een verstandelijke beperking. Dit komt namelijk kind, ouders en maatschappij ten goede. Beslissen over zulke situaties moeten we aan ervaringsdeskundigen overlaten.

‘Wie ben jij om anderen te vertellen wat ze moeten doen?’

Daarnaast is het wenselijk om de keuze voor kinderen bespreekbaar te maken in de maatschappij. Waarom maken we het zo lastig om te adopteren, zeker voor homo-koppels? En waarom krijgen mensen zonder kinderen nog steeds scheve blikken? Welke overwegingen spelen nog meer een rol bij onze keuzes? Wanneer we meer over deze onderwerpen praten, zullen onze morele verantwoordelijkheden beter naar voren komen. Meer inzicht in deze gevoelige kwesties helpt ons om een weg te vinden in het mijnenveld.

Verantwoorde keuzes maken

Mijn ouders hebben vijf kinderen. Ik heb mij nooit afgevraagd of ze daarmee iets verkeerds deden. Mijn ouders kunnen hun kinderen goed onderhouden en daarnaast is een groot gezin goed voor mijn ontwikkeling geweest. Ik zou het niet anders willen. Zelf wil ik geen vijf kinderen, maar twee of drie sluit ik niet uit. Als mijn eierstokken op een dag gaan klapperen, wil ik goed stilstaan bij mijn keuzes. De vraag moet niet zijn of je een kind mág krijgen, maar of je een kind wíl krijgen. Je kunt je moreel afvragen ‘doe ik iets verkeerd als ik me voortplant?’

Als je een kind krijgt, raakt dat niet alleen jouw directe omgeving. De gevolgen zijn ook te merken in andere delen van de wereld: je beïnvloedt de toekomst van onze aarde. De wereld raakt overbevolkt en dat draagt bij aan ernstige problemen voor de aarde en het klimaat. Vooral Afrika draagt fors bij aan de wereldbevolking. Maar wanneer is er sprake van overbevolking? Wie bepaalt dat? En is overbevolking wel het probleem?

We moeten ons bewust zijn van het feit dat de bevolkingsdichtheid van Nederland vele malen hoger is dan die in landen als Congo, Zuid-Afrika en Marokko. Er is dus eerder sprake van een verdelingscrisis dan van een bevolkingscrisis. De populatie is niet het probleem, maar de consumptie. De westerse overconsumptie grondig aanpakken, zal de ontwrichting van het klimaat drastisch verminderen. Jouw keuzes hebben impact op anderen, dus ga daar bewust mee om. Dit leidt tot de vraag: hoe verantwoord je je keuzes?

‘Er is sprake van een verdelingscrisis, geen bevolkingscrisis’

Keuzevrijheid

Dat iedereen zelf kan beslissen over het krijgen van kinderen, klinkt overigens gemakkelijker dan het is. In verschillende landen krijgen vrouwen veel kinderen, omdat er anders niemand voor hen zorgt als ze oud zijn. Zonder kinderen heb je geen eten, dus de keuzevrijheid is beperkt. In deze situatie zouden velen ervoor kiezen om veel kinderen te krijgen, ongeacht de gevolgen zoals de milieudruk. Een oplossing hierin is het verbeteren van de gezondheidszorg, zodat de kindersterfte afneemt en sociale zekerheden toenemen.

Voor de mensen die wel keuzevrijheid kennen, is het de taak om de aarde gezond te houden en maken. Zo kunnen wij westerlingen bijvoorbeeld een ecologische levensstijl aanhouden en het gebruik van fossiele brandstoffen inperken. Ook zijn we in staat om de technologie in zaken als afvalverwerking verder te ontwikkelen om de milieudruk te beperken. Op kleine schaal moeten we ook verantwoordelijkheid nemen. Duurzame keuzes maken helpt de toekomst van de aarde. Dit hoeft niet altijd ingewikkeld te zijn: investeer in sociale ondernemingen, koop verantwoorde producten en verminder je energieverbruik.

Morele verantwoordelijkheden

Dan is er nog de vraag of je het een kind aan kunt doen om in deze wereld te komen. Professor David Benatar zegt dat kinderen krijgen altijd verkeerd is. Volgens hem is iedereen op aarde namelijk ernstig geschaad door zijn of haar bestaan. Onze wereld kent veel problemen, dus het is onvermijdelijk dat je kind zal lijden. Kinderen hebben recht op een behoorlijk leven, maar dit kan je niet waarborgen. Ik worstel bijvoorbeeld met de vraag of ik een kind wil als deze last kan krijgen van dezelfde psychische stoornissen als ik.

Mensen ervaren meer pijn dan plezier in hun leven, aldus Benatar. Maar is dat wel zo? En hoort lijden niet bij het leven? En hoe zouden we ervoor kunnen zorgen dat toekomstige kinderen niet lijden? Dit lijden kun je niet voorkomen. De wereld is oneerlijk, maar we kunnen wel streven naar een zo gunstig mogelijke toekomst. Een betere wereld begint bij jezelf. Vind dus die motivatie om je gedrag te veranderen. Jij bepaalt de toekomst van je kinderen!

‘Jij bepaalt de toekomst van je kinderen!’