racisme in vooruitstrevende westen
SPAT onderzoekt

Racisme in het “vooruitstrevende” westen

Het westen wordt veelal gezien als vooruitstrevend, met gelijke rechten en acceptatie, toch komt discriminatie en racisme nog altijd voor. Nederland kijkt, net als de meeste westerse landen, op tegen het voorbeeld van de Verenigde Staten en is daarmee ‘veramerikaniseerd’. Dat grote voorbeeld kent nog altijd een voorkeurspositie voor blanken Amerikanen, waardoor Afro-Amerikanen en latino’s moeten vechten voor een plek in de samenleving. Waarom lijkt deze toestand nog te worden gedoogd en waar komt deze vlaag van racisme vandaan?

De verdeeldheid in Amerika kent een lange geschiedenis, die ooit begon toen de inheemse bewoners van het continent werden verdreven en Europese handelsvloten Afrikaanse slaven naar de plantages brachten. Pas aan het begin van de 19e eeuw borrelde de morele vraag in de noordelijke staten op of slavernij niet moest worden afgezworen. De afschaffing gebeurde pas in 1865, toen het dertiende amendement op de Amerikaanse grondwet in werking ging, daar was eerst nog een burgeroorlog voor nodig tussen het noorden en het zuiden. Daarmee was de kous nog niet af.

De Afro-Amerikanen hoefden dan niet meer tegen hun wil in te werken voor landeigenaren, ze kregen niet dezelfde rechten en plichten als andere staatsburgers. Vooral in het zuiden was de situatie schrijnend: raciale segregatie benadrukte met aparte zitplaatsen in de bus, uitzonderingen op restaurants, woonwijken waar Afro-Amerikanen niet welkom waren en afzonderlijke toiletten in openbare voorzieningen, dat de discriminatie nog niet was verdwijnen. Wie zich Rosa Parker, de vrouw die plaatsnam in de bus op de plek van een blanke, nog kan herinneren, weet dat daarmee de Civil Rights Movement in gang werd gezet. Dat lijkt misschien lang geleden, maar het geweld dat daarop volgde is ook vandaag de dag nog aanwezig.

Bij protesten in de hoofdstad Washington D.C. werden sommige demonstranten hard aangepakt door de politie. Onder deze omstandigheden kreeg de rechtsextremistische Ku Kux Klan steeds meer aanhang en kwamen de partijen lijnrecht tegenover elkaar te staan. Een beeld dat jarenlang van het toneel verdween. Tot afgelopen zomer, toen in Charlottesville aanhangers van soortgelijke stromingen demonstreerden om het standbeeld van generaal Rober E. Lee, die tijdens de burgeroorlog streed voor het behoud van de slavernij in het zuiden, te laten staan. Steeds meer gemeenten verwijderen dergelijke beelden, maar de witte extremisten zijn het daar niet mee eens.

Het is al langer bekend dat Afro-Amerikanen anders worden behandeld door de politie. Ze krijgen zwaardere straffen opgelegd, want “ze zullen het toch wel gedaan hebben”. Vooroordelen die wij ons ook hier voor kunnen stellen, met rechtse stigmatisering over Islamitische migranten. Nu de verdeeldheid steeds verder dreigt op te lopen, antwoordt bekend Amerika met films, songteksten en stille protesten. Footballers weigeren te staan tijdens het volkslied, films over racisme en geweld als 12 Years a Slave en Detroit worden geproduceerd om aandacht te vragen voor het probleem en artiesten als Macklemore en Ryan Lewis ondermijnen de voorkeursbehandelingen voor blanken in White Privilege II.

Is een antwoord vanuit Hollywood genoeg om de problemen in Amerika op te lossen? Niet alleen daar, ook in Europa is het nationalisme en patriottisme terug van weg geweest. Om discriminatie en racisme voor eens en voor altijd uit te bannen moeten misschien niet naar de Verenigde Staten kijken, voor verlichting en zelfontplooiing gaan we tenslotte ook massaal naar het oosten.

Zijn we bang dat een andere etniciteit groter wordt in de maatschappij? Vrezen we dat niet iedereen hetzelfde is? Je zou denken dat dat soort bekrompenheid tot het verleden toebehoort. In Amerika beginnen rellen omdat men bang is dat het aantal Afro-Amerikanen toeneemt, bang voor verandering. Dat zien we ook in ons eigen kikkerlandje, waar gedemonstreerd wordt tegen de komst van moskeeën of wordt geklaagd op de arbeidsmigranten die zich rondom de polder vestigen. Is dat echt vooruitstrevend? Door over en weer verwijten te maken, creëer je steeds meer het “wij”- en “zij”- gevoel en wordt het ongenoegen nooit opgelost. Vooruitstrevend zou zijn als we elkaar wat meer waarde zouden schenken en van beide kanten proberen begrip te wekken. Misschien zou een artikel als dit dan niet meer nodig zijn.