SPAT checkt

Stap jij het pilootloze vliegtuig in?

Zie jij het al voor je? Dat je een vliegtuig instapt zonder dat er een piloot aanwezig is aan boord? Op het moment wordt er namelijk druk gewerkt aan zo’n toekomst. De ontwikkelingen op het gebied van pilootloos vliegen zijn al vergevorderd, maar is dit ook wat we willen?

Naar schatting is het in 2025 al technisch mogelijk om toestellen, die op afstand bediend worden, te laten vliegen. Komt dit uit de lucht vallen? Nee, de technologie maakt sprongen die we bijna niet meer kunnen bijhouden. Overal om ons heen kunnen we zien dat de technologie zich steeds verder ontwikkelt. Denk aan robots die steeds meer geïntegreerd raken in onze samenleving en kijk alleen al naar de ontwikkeling van bekende apparaten als je laptop en mobiel. Elke nieuwe versie daarvan is weer geavanceerder. Waar je eerder handmatig je iPhone moest ontgrendelen, gebeurt dit bij de nieuwste iPhone X door middel van gezichtsherkenning.

Kortom, steeds meer werk wordt voor ons gedaan door de technologie in een apparaat. Dat vliegtuigen ook steeds geavanceerder worden, is dus niet zo gek. Eigenlijk gebeurt in een vlucht ook al veel op de automatische piloot, maar bij het opstijgen en landen komt er toch wel een piloot handmatig aan te pas. Een compleet automatische vlucht zonder piloot in de cockpit is zodoende wel een heel ander verhaal.

Besparingen

Waarom deze technologische ontwikkeling binnen de vliegwereld zo in trek is, heeft te maken met het geld dat deze ontwikkeling moet opleveren. Volgens een onderzoek van de Zwitserse bank UBS bespaart het pilootloos vliegen jaarlijks zo’n 35 miljard dollar. Deze besparing heeft te maken met lagere personeelskosten, lagere brandstofkosten en lagere premiekosten.

Er wordt ook aangekaart dat de vluchten in de loop der tijd veiliger zijn geworden door deze vooruitgang op het gebied van technologie en design. Het is opvallend dat uit onderzoek van de Zwitserse Bank onder 8000 mensen bleek dat slechts 17% een vliegtuig zou instappen als er geen piloot aan boord is. Waarom vertrouwen we een pilootloze vlucht niet?

Hackers op de loer?

Het idee van een vliegtuig instappen en vervolgens de lucht in gaan zonder een of meerdere (co-)piloten maakt ons angstig. Wat als er iets mis gaat? Wie grijpt er dan in? Het is voor de gewone mens lastig om volledig te vertrouwen op de technologie, want er gaan altijd wel dingen mis, toch? Dit is dan ook de gedachte van velen: geavanceerdere vluchten zijn prima, zolang er maar iemand kan ingrijpen in geval van nood. Dit zou betekenen dat er toch een piloot aan boord moet zijn voor het geval dit ingrijpen vereist is.

Dat er iets mis kan gaan met zo’n pilootloze vlucht heeft ook te maken met het gemak waarmee er tegenwoordig gehackt kan worden. De laatste tijd krijgen we via het nieuws toch wel mee dat er in toenemende mate gehackt wordt. Geautomatiseerde vluchten zonder een piloot in de cockpit zijn kwetsbaar voor zulke cyberaanvallen. Zolang dit gevaar niet uitgesloten kan worden, zetten we onszelf eigenlijk in een gevaarlijke situatie door een onbemand vliegtuig in te stappen.

Daar kan je echter weer tegenover zetten dat er in het verleden ook vliegtuigongelukken gebeurd zijn juist dóór menselijk handelen. Op elke vorm van vliegen is echter wel iets aan te merken en over het algemeen wordt een mens toch wel als creatiever gezien dan een computer. Een opgeleide piloot aan boord geeft daarom een veiliger gevoel dan wanneer we volledig leunen op de technologie.

Ondanks de besparingen die verwacht worden door lagere kosten, komen er ook kosten kijken bij het realiseren van dit plan. Het doorontwikkelen van de technologie die nodig is om vluchten zonder piloten foutloos te laten verlopen en er ook absoluut zeker van zijn dat dit alles veilig gaat verlopen, kost geld. Kortom, er zijn kanttekeningen te maken bij deze ontwikkeling.

Is dit de toekomst?

Maar ontkomen we aan deze stap? Niet, volgens Joris Melkert, luchtvaartdeskundige aan de TU Delft: “We zijn begonnen met vijf mensen aan boord, dat zijn er nu twee. Het zal enkele tientallen jaren duren, maar het gaat op een gegeven moment komen.” Eigenlijk kan alles al automatisch tegenwoordig, maar we passen dit nog niet toe, omdat we nog niet weten wat er mis kan gaan.

Dit is ook goed, want ergens moet de grens liggen wat betreft het toepassen van technologie. Wanneer mensenlevens op het spel staan, moet er niet gegokt worden, maar moet het zekere voor het onzekere genomen worden. Voor goederenvliegtuigen gelden dan ook andere eisen dan voor passagiersvliegtuigen; er staat iets heel anders op het spel.

Onder de technologische ontwikkeling van het vliegtuig waarbij een piloot overbodig lijkt te zijn, komen we waarschijnlijk niet uit. Wel kunnen we ervoor zorgen dat er een menselijke hand betrokken blijft bij de vlucht. Zo laten we de technologie niet de overhand krijgen en wanneer er dan iets misgaat tijdens de vlucht, kan dit toch opgevangen worden door menselijk handelen. Zou jij dan eerder het vliegtuig instappen?